korte inhoud van het voorafgaande

Dit is een onderdeel van een paar pagina’s over het zelfstartend maken van een Raspberry Pi. Op die manier is het mogelijk informatie op een scherm te laten zien zonder tussenkomst van een gebruiker.
Omdat de tijd en de ontwikkeling niet stilstaan, zijn er verschillende generaties Raspberry Pi in omloop die op verschillende versies van het besturingssysteem Pi OS draaien. Daardoor kan de manier om een Pi zelfstartend te maken verschillen.

In 2026 is de actuele OS-versie: Debian 13 (Trixie). De opstartmethode heet autostart, en is hier beschreven.
Opstarten onder Debian 12 (Bookworm) met systemd is beschreven op een andere pagina.

Om het moeilijk te maken: tot en met Raspberry Pi 3 werkt het opstarten ook onder Trixie met systemd, maar vanaf Pi 5 werkt deze methode niet meer.
Voor Pi 5 moeten we autostart gebruiken. Omdat de Pi 3 daar ook goed mee werkt, lijkt autostart de aangewezen weg als je Trixie gebruikt. (Pi 4 heb ik er nog niet mee getest).

Deze opstartmethode werkt onder de standaardinstellingen van Trixie: met gebruik van videosysteem Wayland en vensterbeheer LABWC.
Is dat ook zo op de Pi waarmee je werkt? Dat moet je eerst controleren: start een terminalvenster en vraag het.

Welke OS-versie is het? cat /etc/os-release
Er moet “Debian GNU/Linux 13 (trixie)” in het antwoord staan.

Wat is het videosysteem? echo $XDG_SESSION_TYPE
Antwoord: “wayland”

Welk vensterbeheer is actief? Deze is wat lastiger.
grep ^user-session /etc/lightdm/lightdm.conf
Antwoord: “user-session=rpd-labwc”

Als de antwoorden kloppen kunnen we verder. Zo niet, dan is het óf verder zoeken, óf het besturingssysteem Trixie (opnieuw) installeren.

autostart instellen

Een paar dingen zijn nodig voor autostart.

1. een script om de toepassing te starten
2. een “autostart”-script

Deze scripts bereiden we voor op het bureaublad.
We gaan ervan uit dat de toepassing die we willen starten in de “persoonlijke map” staat als python-script met de naam (voluit) /home/pi/voorbeeld.py.

Maak de startbestanden: klik met rechts op het bureaublad.

Maak een nieuw bestand met de naam “starter.sh”.
Open het bestand in een tekstbewerker.
Zet de volgende regels code in het bestand:

#! /bin/bash
sleep 8
export WAYLAND_DISPLAY=wayland-0
export XDG_RUNTIME_DIR=/run/user/$(id -u)
cd /home/pi
/usr/bin/python3 /home/pi/voorbeeld.py

Sla het bestand op en sluit de tekstbewerker.

Maak een nieuw bestand met de naam “autostart” (zonder achtervoegsel).
Open het bestand in de tekstbewerker.
Zet de volgende regel in het bestand:

/home/pi/starter.sh &

Sla het bestand op en sluit de tekstbewerker.

Maak de bestanden uitvoerbaar: klik met rechts op een bestand, kies “eigenschappen/rechten”, zet “uitvoeren”op “iedereen” en klik op OK. Doe dit met beide bestanden.

Verplaats het bestand “starter.sh” naar de map /home/pi. Dat kan met de bestandsbeheerder of in een terminalvenster met de opdracht mv starter.sh /home/pi.

Verplaats “autostart” naar de (verborgen) map /home/pi/.config/labwc. Hiervoor is root-bevoegdheid nodig en het eenvoudigst is dit uit te voeren in het terminalvenster met sudo mv autostart /home/pi/.config/labwc.
Het kan ook met bestandsbeheer. Omdat root-bevoegdheid nodig is, moet dit in een terminalvenster worden gestart met sudo pcmanfm. Navigeer naar de map /home/pi/.config/labwc en sleep het bestand vanaf het bureaublad in deze map.

klaar

De instelling is nu klaar. Herstart de Pi en de opgegeven toepassing start vanzelf.

opmerking

De naam van het bestand “autostart” is voorgeschreven door het OS en het bestand moet in /home/pi/.config/labwc staan.

De andere bestandsnamen in dit voorbeeld zijn bedoeld als, jawel, voorbeeld. Je mag ze noemen zoals je wilt en neerzetten waar je ze wilt hebben. Natuurlijk moet de inhoud van alle bestanden onderling kloppen om het geheel te laten werken.